Муқаддима
Коррупсия яке аз падидаҳои хатарноки ҷомеаи муосир буда, ба рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва сиёсии давлатҳо таъсири манфӣ мерасонад. Он боиси коҳиш ёфтани эътимоди шаҳрвандон ба мақомоти давлатӣ, халалдор гардидани волоияти қонун, паст шудани самаранокии идоракунии давлатӣ ва маҳдуд гардидани рушди устувори ҷомеа мегардад. Аз ин рӯ, муқовимат ба коррупсия дар Ҷумҳурии Тоҷикистон яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатӣ ба ҳисоб меравад.
Дар солҳои соҳибистиқлолӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ташкили низоми муосири пешгирӣ ва муқовимат ба коррупсия заминаи устувори ҳуқуқӣ ва институтсионалӣ фароҳам овардааст. Қабули Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи муқовимат ба коррупсия», татбиқи Стратегияи давлатии муқовимат ба коррупсия барои давраи то соли 2030 ва такмили пайвастаи санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ далели таваҷҷуҳи ҷиддии давлат ба ин масъала мебошад.
Коррупсия ва таъсири он ба рушди ҷомеа
Коррупсия на танҳо ҳуқуқвайронкунӣ, балки монеаи ҷиддӣ дар роҳи рушди иқтисодӣ ва иҷтимоӣ мебошад. Ин падида рақобати солимро халалдор намуда, сармоягузориро коҳиш медиҳад, ба истифодаи ғайрисамараноки маблағҳои давлатӣ оварда мерасонад ва эътимоди ҷомеаро нисбат ба мақомоти давлатӣ коста мегардонад.
Дар шароити рушди босуръати иқтисоди миллӣ мубориза бар зидди коррупсия барои таъмини шаффофият, адолат ва баробарии шаҳрвандон дар назди қонун аҳаммияти махсус дорад.
Сиёсати давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Давлат сиёсати зиддикоррупсионии худро дар асоси қонунгузорӣ ва барномаҳои давлатӣ амалӣ менамояд. Ҳадафи асосии Стратегияи давлатии муқовимат ба коррупсия ташаккули муҳити оштинопазир нисбат ба коррупсия, баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон, такмили фаъолияти мақомоти давлатӣ ва коҳиш додани омилҳои ба коррупсия мусоидаткунанда мебошад.
Дар доираи татбиқи стратегия чунин самтҳои афзалиятнок пешбинӣ шудаанд:
такмили қонунгузорӣ;
баланд бардоштани шаффофияти фаъолияти мақомоти давлатӣ;
рушди хизматрасониҳои электронии давлатӣ;
тақвияти назорати дохилӣ ва берунӣ;
пешгирии бархӯрди манфиатҳо;
баланд бардоштани масъулияти хизматчиёни давлатӣ;
ҷалби ҷомеаи шаҳрвандӣ ва воситаҳои ахбори омма.
Пешгирӣ – самти асосии мубориза
Таҷрибаи ҷаҳонӣ нишон медиҳад, ки пешгирии коррупсия нисбат ба мубориза бо оқибатҳои он самараноктар мебошад. Аз ин рӯ, дар Ҷумҳурии Тоҷикистон ба корҳои фаҳмондадиҳӣ, тарбияи ҳуқуқӣ ва баланд бардоштани маърифати зиддикоррупсионии шаҳрвандон аҳаммияти калон дода мешавад.
Дар муассисаҳои таълимӣ, мақомоти давлатӣ ва ташкилотҳо мунтазам машғулиятҳо, семинарҳо ва чорабиниҳои иттилоотӣ баргузор мегарданд. Ин иқдомҳо барои ташаккули фарҳанги ҳуқуқӣ ва масъулиятшиносӣ мусоидат мекунанд.
Рақамикунонӣ ва шаффофият
Яке аз роҳҳои муҳими коҳиш додани хавфи коррупсия истифодаи технологияҳои рақамӣ мебошад. Гузариш ба хизматрасониҳои электронӣ, рақамикунонии ҳуҷҷатгузорӣ ва истифодаи низоми электронии идоракунӣ имконияти дахолати инсонро кам намуда, сатҳи шаффофиятро баланд мебардорад.
Ҳамзамон, соддагардонии расмиёти маъмурӣ ва таъмини дастрасии шаҳрвандон ба иттилооти давлатӣ барои пешгирии амалҳои коррупсионӣ аҳаммияти калон дорад.
Нақши ҷомеа
Муқовимат ба коррупсия танҳо вазифаи мақомоти давлатӣ нест. Ҳар як шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон бояд дар мубориза бо ин падида саҳми худро гузорад. Риояи қонун, эҳтироми арзишҳои ахлоқӣ, масъулиятшиносӣ ва мавқеи фаъоли шаҳрвандӣ асоси ташаккули ҷомеаи солим мебошад.
Воситаҳои ахбори омма, ташкилотҳои ҷамъиятӣ ва муассисаҳои таълимӣ низ дар баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқӣ ва ташаккули муносибати оштинопазир нисбат ба коррупсия нақши муҳим доранд.
Хулоса
Муқовимат ба коррупсия яке аз шартҳои асосии рушди устувори Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Татбиқи самараноки Стратегияи давлатии муқовимат ба коррупсия, такмили қонунгузорӣ, баланд бардоштани шаффофияти фаъолияти мақомоти давлатӣ ва иштироки фаъоли ҷомеа метавонанд барои коҳиш додани омилҳои коррупсионӣ ва таҳкими волоияти қонун заминаи мусоид фароҳам оваранд.
Мубориза бо коррупсия танҳо дар сурати ҳамкории давлат, ҷомеа ва ҳар як шаҳрванди масъулиятшинос натиҷаи дилхоҳ медиҳад. Ҷомеаи аз коррупсия озод кафолати рушди устувор, адолати иҷтимоӣ ва таҳкими давлатдории миллӣ мебошад.

Сардори шуъбаи таъминоти ҳуқуқӣ, ташкилӣ ва назорати Хадамоти

 назорати давлатӣ дар соҳаи меҳнат, муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ

Ҷумъазода Пайрав Машраб